<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X51n0828"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 828 唯识三十论直解</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 828 唯识三十论直解</title> <author>明 智旭解</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">51</idno>.<idno type="no">828</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">唯识三十论直解</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB15151"> <charName>CBETA CHARACTER CB15151</charName> <mapping cb:dec="998191" type="PUA">U+F3B2F</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>昏</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[昏-氏+(尤-尤+氏)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-11-23T08:36:42"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X51.0828.0770b" n="0770b"/> <lb ed="X" n="0770b01"/> <lb ed="X" n="0770b02"/><cb:docNumber>No. 828</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0770b03"/><lb ed="R083" n="0267a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>唯识三十论直解</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0770b04"/> <lb ed="X" n="0770b05"/><lb ed="R083" n="0267a02"/><byline cb:type="other"><name role="" type="person">世亲</name>菩萨 造</byline> <lb ed="X" n="0770b06"/><lb ed="R083" n="0267a03"/><byline cb:type="other">三藏法师 <name role="" type="person">玄奘</name> 译</byline> <lb ed="X" n="0770b07"/><lb ed="R083" n="0267a04"/><byline cb:type="author">藕益沙门 智旭 解</byline> <lb ed="X" n="0770b08"/><lb ed="R083" n="0267a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0770b0801">护法等菩萨。约此三十颂造成唯识。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0770b09"/><lb ed="R083" n="0267a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0770b0901">此<name role="" type="person">玄奘</name>师叙述之辞也。按<persName>佛</persName>灭後九百年。<name role="" type="person">世亲</name>菩 <lb ed="X" n="0770b10"/><lb ed="R083" n="0267a07"/>萨提挈瑜伽师地论之纲领。作三十颂。同时有亲 <lb ed="X" n="0770b11"/><lb ed="R083" n="0267a08"/>勝火辩二师造释。又二百年。次有德慧安慧难陀 <lb ed="X" n="0770b12"/><lb ed="R083" n="0267a09"/>净月勝友陈那智月护法八大论师相继造释。而 <lb ed="X" n="0770b13"/><lb ed="R083" n="0267a10"/>护法立義最为周足。奘师宗之。故云护法等菩萨 <lb ed="X" n="0770b14"/><lb ed="R083" n="0267a11"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0770b15"/><lb ed="R083" n="0267a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0770b1501">今略标所以。谓此三十颂中。初二十四行颂。明唯识 <lb ed="X" n="0770b16"/><lb ed="R083" n="0267a13"/>相。次一行颂。明唯识性<note place="inline">此诸法勝義等四句</note>。後五行颂。明唯识 <lb ed="X" n="0770b17"/><lb ed="R083" n="0267a14"/>行位<note place="inline">乃至未起识<anchor xml:id="nkr_note_add_0770b1701" n="0770b1701"/><anchor xml:id="beg0770b1701" n="0770b1701"/>已<anchor xml:id="end0770b1701"/>下也</note>。就二十四行颂中。初一行半。略辩唯 <lb ed="X" n="0770b18"/><lb ed="R083" n="0267a15"/>识。相次二十二行半。廣辩唯识相。谓外问言。若唯有 <lb ed="X" n="0770b19"/><lb ed="R083" n="0267a16"/>识。云何世间及诸圣教说有我法。擧颂以答。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0770b20"/><lb ed="R083" n="0267a17"/><p xml:id="pX51p0770b2001">由假说我法。有种种相转。彼依识所变。此能变唯三。 <lb ed="X" n="0770b21"/><lb ed="R083" n="0267a18"/>谓异熟思量。及了别境识。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0770b22"/><lb ed="R083" n="0267b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0770b2201">此即略辩唯识相也。世间说有我相。谓有情命者 <lb ed="X" n="0770b23"/><lb ed="R083" n="0267b02"/>等。圣教假说我相。谓预流一来等。世间说有法相。 <lb ed="X" n="0770b24"/><lb ed="R083" n="0267b03"/>谓实德业等。圣教假说法相。谓蕴处界等。外人问 <pb ed="X" xml:id="X51.0828.0770c" n="0770c"/> <lb ed="X" n="0770c01"/><lb ed="R083" n="0267b04"/>意。以为既唯有识。别无实我实法。何故世间及诸 <lb ed="X" n="0770c02"/><lb ed="R083" n="0267b05"/>圣教仍说有我法耶。颂中以假说二字。释彼说有 <lb ed="X" n="0770c03"/><lb ed="R083" n="0267b06"/>二字之疑。问意谓无则不宜说。答意谓虽说但是 <lb ed="X" n="0770c04"/><lb ed="R083" n="0267b07"/>假。问意谓说有不应无。答意谓非有但假说也。既 <lb ed="X" n="0770c05"/><lb ed="R083" n="0267b08"/>无实我实法。但是由于假说。所以随情施设。妄有 <lb ed="X" n="0770c06"/><lb ed="R083" n="0267b09"/>种种相转。而彼种种我法之相。不过皆依识所变 <lb ed="X" n="0770c07"/><lb ed="R083" n="0267b10"/>现。然此能变之识。虽有八种。以类别之。则唯有三。 <lb ed="X" n="0770c08"/><lb ed="R083" n="0267b11"/>谓一者第八名异熟识。二者第七名思量识。三者 <lb ed="X" n="0770c09"/><lb ed="R083" n="0267b12"/>前六总名了别境识也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0770c10"/><lb ed="R083" n="0267b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0770c1001">次二十二行半。廣辩唯识相者<note place="inline">此中前十四行半。廣明三能变相。次有八 <lb ed="X" n="0770c11"/><lb ed="R083" n="0267b14"/>行。廣明所变唯识</note>。由前颂文略标三能变。今廣明三变相。且 <lb ed="X" n="0770c12"/><lb ed="R083" n="0267b15"/>初能变。其相云何。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0770c13"/><lb ed="R083" n="0267b16"/><p xml:id="pX51p0770c1301">初阿赖耶识<note place="inline">一自相门</note>。异熟<note place="inline">二果相门</note>一切种<note place="inline">三因相门</note>。不可知执 <lb ed="X" n="0770c14"/><lb ed="R083" n="0267b17"/>受。处了<note place="inline">不可知三字。四不可知门。执受处三字。五所缘门。了字。六行相门</note>常与触。作 <lb ed="X" n="0770c15"/><lb ed="R083" n="0267b18"/>意。受。想。思。相应<note place="inline">七心所相应门</note>唯捨受<note place="inline">八受俱门</note>。是无覆无记<note place="inline">九三 <lb ed="X" n="0770c16"/><lb ed="R083" n="0268a01"/>性门</note>。触等亦如是<note place="inline">十心所例王门</note>。恒转如瀑流<note place="inline">十一因果法瑜门</note>。阿罗 <lb ed="X" n="0770c17"/><lb ed="R083" n="0268a02"/>汉位捨<note place="inline">十二伏断位次门</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0770c18"/><lb ed="R083" n="0268a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0770c1801">此以十二门释初能变识之相也。一名阿赖耶识 <lb ed="X" n="0770c19"/><lb ed="R083" n="0268a04"/>者。此云藏识。具有能藏所藏执藏義故。即约当体 <lb ed="X" n="0770c20"/><lb ed="R083" n="0268a05"/>自相言也。二名异熟识者。由过去善恶业习成熟 <lb ed="X" n="0770c21"/><lb ed="R083" n="0268a06"/>之力。所感无记果报总主。以此异熟识体。望前善 <lb ed="X" n="0770c22"/><lb ed="R083" n="0268a07"/>恶业习。业习是因。此识是果也。三名一切种识者。 <lb ed="X" n="0770c23"/><lb ed="R083" n="0268a08"/>此识一类无记。受前七识诸法之熏。持前七识诸 <lb ed="X" n="0770c24"/><lb ed="R083" n="0268a09"/>法之种。现在未来前七诸法一切现行。皆由此识 <pb ed="X" xml:id="X51.0828.0771a" n="0771a"/> <lb ed="X" n="0771a01"/><lb ed="R083" n="0268a10"/>所藏种子发起。诸法现行是果。此识是因也。四言 <lb ed="X" n="0771a02"/><lb ed="R083" n="0268a11"/>不可知者。谓此识能缘行相极为微细。此识所缘 <lb ed="X" n="0771a03"/><lb ed="R083" n="0268a12"/>五净色根及诸种子亦甚微细。此识所缘外器世 <lb ed="X" n="0771a04"/><lb ed="R083" n="0268a13"/>间难可测量也。五言执受处者。即指此识所缘相 <lb ed="X" n="0771a05"/><lb ed="R083" n="0268a14"/>分。执受二字。指勝義浮尘五根及诸种子。处之一 <lb ed="X" n="0771a06"/><lb ed="R083" n="0268a15"/>字。指依报世间。此三皆是第八识所缘境也。六言 <lb ed="X" n="0771a07"/><lb ed="R083" n="0268a16"/>了者。即指此识能缘见分。识以了别为现行之相 <lb ed="X" n="0771a08"/><lb ed="R083" n="0268a17"/>状也。七云常与触作意受想思相应者。谓与此遍 <lb ed="X" n="0771a09"/><lb ed="R083" n="0268a18"/>行五心所恒相应起也。遍行心所。具如百法中释。 <lb ed="X" n="0771a10"/><lb ed="R083" n="0268b01"/>八云唯捨受者。受有三种。谓苦乐捨。今第八识。行 <lb ed="X" n="0771a11"/><lb ed="R083" n="0268b02"/>相极不可知。不能分别苦乐。故唯与捨受相应也。 <lb ed="X" n="0771a12"/><lb ed="R083" n="0268b03"/>九云是无覆无记者。性有三种。能为此世他世顺 <lb ed="X" n="0771a13"/><lb ed="R083" n="0268b04"/>益。名为善性。能为此世他世违损。名不善性。亦名 <lb ed="X" n="0771a14"/><lb ed="R083" n="0268b05"/>恶性。于善不善损益義中不可记莂。名为无记。就 <lb ed="X" n="0771a15"/><lb ed="R083" n="0268b06"/>无记性。复分为二。若与染汚相应。名为有覆无记。 <lb ed="X" n="0771a16"/><lb ed="R083" n="0268b07"/>若无染汚。其性白净。名为无覆无记。今第八识。是 <lb ed="X" n="0771a17"/><lb ed="R083" n="0268b08"/>善恶所招苦乐之果。体非善恶。又不与根随烦恼 <lb ed="X" n="0771a18"/><lb ed="R083" n="0268b09"/>相应。故是无覆无记也。十云触等亦如是者。谓触 <lb ed="X" n="0771a19"/><lb ed="R083" n="0268b10"/>等五个心所。亦如第八识唯是无覆无记性摄。亦 <lb ed="X" n="0771a20"/><lb ed="R083" n="0268b11"/>属异熟。所缘行相亦不可知也。十一云恒转如暴 <lb ed="X" n="0771a21"/><lb ed="R083" n="0268b12"/>流者。恒。谓此识无始以来一类相续。常无间断。转。 <lb ed="X" n="0771a22"/><lb ed="R083" n="0268b13"/>谓此识无始以来。念念生灭。前後变异。恒则非断。 <lb ed="X" n="0771a23"/><lb ed="R083" n="0268b14"/>转则非常。非断非常。因果法尔。望前名果。望後名 <lb ed="X" n="0771a24"/><lb ed="R083" n="0268b15"/>因。喩如瀑流。长时相续而非断常也。十二云阿罗 <pb ed="X" xml:id="X51.0828.0771b" n="0771b"/> <lb ed="X" n="0771b01"/><lb ed="R083" n="0268b16"/>汉位捨者。烦恼断尽。名阿罗汉。即声闻乘之第四 <lb ed="X" n="0771b02"/><lb ed="R083" n="0268b17"/>果。缘觉乘之辟支<persName>佛</persName>果。永断俱生我执。大乘菩萨 <lb ed="X" n="0771b03"/><lb ed="R083" n="0268b18"/>八地以上。永伏俱生我执。皆名为阿罗汉。尔时此 <lb ed="X" n="0771b04"/><lb ed="R083" n="0269a01"/>第八识。不复名阿赖耶。<anchor xml:id="nkr_note_add_0771b0401" n="0771b0401"/><anchor xml:id="beg0771b0401" n="0771b0401"/>但<anchor xml:id="end0771b0401"/>名异熟及一切种。若至 <lb ed="X" n="0771b05"/><lb ed="R083" n="0269a02"/><persName>如来</persName>位中。幷捨异熟识名。但名一切种识。亦名庵 <lb ed="X" n="0771b06"/><lb ed="R083" n="0269a03"/>摩罗识。亦名大圆镜智相应心品也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0771b07"/><lb ed="R083" n="0269a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0771b0701"><anchor xml:id="nkr_note_add_0771b0701" n="0771b0701"/><anchor xml:id="beg0771b0701" n="0771b0701"/>已<anchor xml:id="end0771b0701"/>说初能变相。第二能变。其相云何。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0771b08"/><lb ed="R083" n="0269a05"/><p xml:id="pX51p0771b0801">次第二能变。是识名末那<note place="inline">一释名门</note>。依彼转<note place="inline">二所依门</note>缘彼<note place="inline">三所 <lb ed="X" n="0771b09"/><lb ed="R083" n="0269a06"/>缘门</note>。思量为性相<note place="inline">四体性门五行相门</note>。四烦恼常俱。谓我痴。我见。 <lb ed="X" n="0771b10"/><lb ed="R083" n="0269a07"/>幷我慢我爱<note place="inline">六染俱门</note>。及馀触等俱<note place="inline">七馀相应门</note>。有覆无记摄 <lb ed="X" n="0771b11"/><lb ed="R083" n="0269a08"/><note place="inline">八三性门</note>。随所生所繫<note place="inline">九界繫门</note>。阿罗汉。灭定。出世道。无有<note place="inline">十伏 <lb ed="X" n="0771b12"/><lb ed="R083" n="0269a09"/>断门</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0771b13"/><lb ed="R083" n="0269a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0771b1301">此以十门释第二能变识之相也。一名末那者。此 <lb ed="X" n="0771b14"/><lb ed="R083" n="0269a11"/>翻为意。二云依彼转者。彼。指第八识。第八识之现 <lb ed="X" n="0771b15"/><lb ed="R083" n="0269a12"/>行。是此识之根本依。第八识中所藏第七识之种 <lb ed="X" n="0771b16"/><lb ed="R083" n="0269a13"/>子。是此识之种子依。转。谓相续生起也。三云缘彼 <lb ed="X" n="0771b17"/><lb ed="R083" n="0269a14"/>者。谓此第七识。即缘彼第八识之见分而起微细 <lb ed="X" n="0771b18"/><lb ed="R083" n="0269a15"/>我法二执也。四云思量为性。五云思量为相者。此 <lb ed="X" n="0771b19"/><lb ed="R083" n="0269a16"/>识以恒审思量而为体性。即以恒审思量而为行 <lb ed="X" n="0771b20"/><lb ed="R083" n="0269a17"/>相。是故名末那也。六云四烦恼常俱等者。谓此识 <lb ed="X" n="0771b21"/><lb ed="R083" n="0269a18"/>从无始来。若未转与平等性智相应。则任运恒缘 <lb ed="X" n="0771b22"/><lb ed="R083" n="0269b01"/>藏识见分。与四根本烦恼相应。一者我痴。即是无 <lb ed="X" n="0771b23"/><lb ed="R083" n="0269b02"/>明。愚于自识所变我相。迷于无我真如之理。二者 <lb ed="X" n="0771b24"/><lb ed="R083" n="0269b03"/>我见。即是妄执。谓第八识之见分。本非成法。妄执 <pb ed="X" xml:id="X51.0828.0771c" n="0771c"/> <lb ed="X" n="0771c01"/><lb ed="R083" n="0269b04"/>为我。三者我慢。谓恃所执我。倨傲高擧。四者我爱。 <lb ed="X" n="0771c02"/><lb ed="R083" n="0269b05"/>谓于所执我深生贪著也。七云及馀触等俱者。谓 <lb ed="X" n="0771c03"/><lb ed="R083" n="0269b06"/>遍行五心所。定得相应。及八种大随烦恼。别境中 <lb ed="X" n="0771c04"/><lb ed="R083" n="0269b07"/>慧。亦得相应。共有十八心所也。大随烦恼。释现百 <lb ed="X" n="0771c05"/><lb ed="R083" n="0269b08"/>法论中。八云有覆无记摄者。由与四烦恼等相应。 <lb ed="X" n="0771c06"/><lb ed="R083" n="0269b09"/>隐蔽真理。故名有覆。非善不善。故名无记也。九云 <lb ed="X" n="0771c07"/><lb ed="R083" n="0269b10"/>随所生所繫者。谓随其所生三界九地。即繫属于 <lb ed="X" n="0771c08"/><lb ed="R083" n="0269b11"/>此界此地也。十云阿罗汉灭定出世道无有者。谓 <lb ed="X" n="0771c09"/><lb ed="R083" n="0269b12"/>此我执相应之末那。二乘无学。方得永断。菩萨八 <lb ed="X" n="0771c10"/><lb ed="R083" n="0269b13"/>地以上。方得永伏。故阿罗汉无有。那含圣者。登地 <lb ed="X" n="0771c11"/><lb ed="R083" n="0269b14"/>菩萨。入灭尽定。亦暂伏灭。故云灭定无有。声闻初 <lb ed="X" n="0771c12"/><lb ed="R083" n="0269b15"/>果以上。菩萨登地以上。真无我解。及後得智。二无 <lb ed="X" n="0771c13"/><lb ed="R083" n="0269b16"/>漏道若现前时。亦暂伏灭。故云出世道无有也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0771c14"/><lb ed="R083" n="0269b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0771c1401">如是<anchor xml:id="nkr_note_add_0771c1401" n="0771c1401"/><anchor xml:id="beg0771c1401" n="0771c1401"/>已<anchor xml:id="end0771c1401"/>说第二能变。第三能变。其相云何。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0771c15"/><lb ed="R083" n="0269b18"/><p xml:id="pX51p0771c1501">次第三能变。差别有六种<note place="inline">一差别门</note>。了境为性相<note place="inline">二体性门。三行 <lb ed="X" n="0771c16"/><lb ed="R083" n="0270a01"/>相门</note>。善不善俱非<note place="inline">四三门性</note>。此心所遍行。别境。善。烦恼。随烦 <lb ed="X" n="0771c17"/><lb ed="R083" n="0270a02"/>恼不定<note place="inline">五心所相应门</note>。皆三受相应<note place="inline">六受俱门</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0771c18"/><lb ed="R083" n="0270a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0771c1801">此以九门释第三能变识之相。而先擧前六门颂 <lb ed="X" n="0771c19"/><lb ed="R083" n="0270a04"/>也。一云差别有六种者。谓依六根而住。由六根而 <lb ed="X" n="0771c20"/><lb ed="R083" n="0270a05"/>发。繫属于六根。助六根了别。如六根之各缘一尘。 <lb ed="X" n="0771c21"/><lb ed="R083" n="0270a06"/>故有六种识也。二云了境为性者。六识皆以了别 <lb ed="X" n="0771c22"/><lb ed="R083" n="0270a07"/>尘境为自性也。三云了境为相者。六识即以了别 <lb ed="X" n="0771c23"/><lb ed="R083" n="0270a08"/>尘境为行相也。四云善不善俱非者。谓此六识若 <lb ed="X" n="0771c24"/><lb ed="R083" n="0270a09"/>与信等十一相应。即善性摄。若与无惭等法相应。 <pb ed="X" xml:id="X51.0828.0772a" n="0772a"/> <lb ed="X" n="0772a01"/><lb ed="R083" n="0270a10"/>不善性摄。俱不相应。即非善非不善无记性摄也。 <lb ed="X" n="0772a02"/><lb ed="R083" n="0270a11"/>五云此心所遍行等者。谓遍行有五。别境有五。善 <lb ed="X" n="0772a03"/><lb ed="R083" n="0270a12"/>有十一。烦恼有六。随烦恼有二十。不定有四。共有 <lb ed="X" n="0772a04"/><lb ed="R083" n="0270a13"/>五十一心所法。皆得与第六识相应。若前五识。但 <lb ed="X" n="0772a05"/><lb ed="R083" n="0270a14"/>除慢疑见三种根本烦恼。亦除四不定十小随烦 <lb ed="X" n="0772a06"/><lb ed="R083" n="0270a15"/>恼。馀皆得相应也。六云皆三受相应者。谓前六识。 <lb ed="X" n="0772a07"/><lb ed="R083" n="0270a16"/>皆能领纳顺违俱非境相。领顺境相。名为乐受。领 <lb ed="X" n="0772a08"/><lb ed="R083" n="0270a17"/>违境相。名为苦受。领非顺非违境相。名不苦不乐 <lb ed="X" n="0772a09"/><lb ed="R083" n="0270a18"/>受。亦名捨受也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772a10"/><lb ed="R083" n="0270b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0772a1001">初遍行触等。次别境谓欲。勝解。念。定。慧。所缘事不同。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772a11"/><lb ed="R083" n="0270b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0772a1101">此覆解遍行别境二种心所也。触等<anchor xml:id="nkr_note_add_0772a1101" n="0772a1101"/><anchor xml:id="beg0772a1101" n="0772a1101"/>已<anchor xml:id="end0772a1101"/>如初能变 <lb ed="X" n="0772a12"/><lb ed="R083" n="0270b03"/>释。别境则一欲。二勝解。三念。四定。五慧。欲缘所欲 <lb ed="X" n="0772a13"/><lb ed="R083" n="0270b04"/>观境。勝解缘决定境。念缘所曾习境。定慧缘所观 <lb ed="X" n="0772a14"/><lb ed="R083" n="0270b05"/>境。故云所缘事不同也。馀如百法中释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772a15"/><lb ed="R083" n="0270b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0772a1501">善。谓信。惭。愧。无贪等三根。勤。安。不放逸。行捨。及不害。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772a16"/><lb ed="R083" n="0270b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0772a1601">此覆解十一善心所也。一信。二惭。三愧。四无贪。五 <lb ed="X" n="0772a17"/><lb ed="R083" n="0270b08"/>无嗔。六无痴。此三名为三善根者。以能生一切诸 <lb ed="X" n="0772a18"/><lb ed="R083" n="0270b09"/>善法故。七精勤。八轻安。九不放逸。十行捨。十一不 <lb ed="X" n="0772a19"/><lb ed="R083" n="0270b10"/>害。俱如百法中释。及之一字。显馀翻染诸善心所。 <lb ed="X" n="0772a20"/><lb ed="R083" n="0270b11"/>谓一欣。二不忿。三不恨。四不恼。五不嫉。六厌。七不 <lb ed="X" n="0772a21"/><lb ed="R083" n="0270b12"/>悭。八不憍。九不覆。十不诳。十一不谄。十二不慢。十 <lb ed="X" n="0772a22"/><lb ed="R083" n="0270b13"/>三不疑。十四不散乱。十五正见。十六正知。十七不 <lb ed="X" n="0772a23"/><lb ed="R083" n="0270b14"/>忘念。然皆不别立者。为显少善能敌多恶。又显悟 <lb ed="X" n="0772a24"/><lb ed="R083" n="0270b15"/>解理通。不似烦恼之迷情事局故也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X51.0828.0772b" n="0772b"/> <lb ed="X" n="0772b01"/><lb ed="R083" n="0270b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0772b0101">烦恼。谓贪。嗔。痴。慢。疑。恶见。随烦恼。谓忿。恨。覆。恼。嫉。悭。 <lb ed="X" n="0772b02"/><lb ed="R083" n="0270b17"/>诳。谄。与害。憍。无惭。及无愧。掉擧。与<g ref="#CB15151">昏</g>沉。不信。幷懈怠。 <lb ed="X" n="0772b03"/><lb ed="R083" n="0270b18"/>放逸。及失念。散乱。不正知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772b04"/><lb ed="R083" n="0271a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0772b0401">此覆解六根本烦恼。二十随烦恼也。亦如百法中 <lb ed="X" n="0772b05"/><lb ed="R083" n="0271a02"/>释。颂中与字。及字。幷字。显随烦恼非但二十。如邪 <lb ed="X" n="0772b06"/><lb ed="R083" n="0271a03"/>欲。邪解。及染汚寻。伺等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772b07"/><lb ed="R083" n="0271a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0772b0701">不定。谓悔。眠。寻。伺。二各二。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772b08"/><lb ed="R083" n="0271a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0772b0801">此覆解四不定心所也。悔。即恶作。眠。即眠睡。寻。即 <lb ed="X" n="0772b09"/><lb ed="R083" n="0271a06"/>寻求。伺。即伺察。亦如百法中释。言二各二者。谓悔 <lb ed="X" n="0772b10"/><lb ed="R083" n="0271a07"/>眠为一。寻伺为一。此二各通善染二性也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772b11"/><lb ed="R083" n="0271a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0772b1101"><anchor xml:id="nkr_note_add_0772b1101" n="0772b1101"/><anchor xml:id="beg0772b1101" n="0772b1101"/>已<anchor xml:id="end0772b1101"/>说六识心所相应。云何应知现起分位。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0772b12"/><lb ed="R083" n="0271a09"/><p xml:id="pX51p0772b1201">依止根本识<note place="inline">七共依门</note>。五识随缘现。或俱或不俱。如涛波 <lb ed="X" n="0772b13"/><lb ed="R083" n="0271a10"/>依水<note place="inline">八俱转门</note>。意识常现起。除生无想天。及无心二定。睡 <lb ed="X" n="0772b14"/><lb ed="R083" n="0271a11"/>眠与闷绝<note place="inline">九起灭分位门</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772b15"/><lb ed="R083" n="0271a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0772b1501">此明第三能变识之後三门也。七云依止根本识 <lb ed="X" n="0772b16"/><lb ed="R083" n="0271a13"/>者。谓前六转识。必以第八根本识之现行而为共 <lb ed="X" n="0772b17"/><lb ed="R083" n="0271a14"/>依。又必以第八识中所藏前六转识种子为各别 <lb ed="X" n="0772b18"/><lb ed="R083" n="0271a15"/>亲依也。八云五识随缘现等者。谓前五转识。皆仗 <lb ed="X" n="0772b19"/><lb ed="R083" n="0271a16"/>众缘。方得生起现行。如眼识九缘生。耳识八缘生。 <lb ed="X" n="0772b20"/><lb ed="R083" n="0271a17"/>鼻舌身三识七缘生。缘具则不妨俱起。缘缺则不 <lb ed="X" n="0772b21"/><lb ed="R083" n="0271a18"/>必俱生。故云或俱或不俱。如涛波依水。多少无定。 <lb ed="X" n="0772b22"/><lb ed="R083" n="0271b01"/>水喩第八藏识。涛波即喩前五识也。九云意识常 <lb ed="X" n="0772b23"/><lb ed="R083" n="0271b02"/>现起等者。谓前五识。所藉缘多。缘有具缺。故起灭 <lb ed="X" n="0772b24"/><lb ed="R083" n="0271b03"/>不定。第六意识。所待缘少。缘具无缺。故常得现起。 <pb ed="X" xml:id="X51.0828.0772c" n="0772c"/> <lb ed="X" n="0772c01"/><lb ed="R083" n="0271b04"/>但除五位。暂时不行。一者生无想天。二者入无想 <lb ed="X" n="0772c02"/><lb ed="R083" n="0271b05"/>定。三者入灭尽定。四者极重睡眠。五者极重闷绝 <lb ed="X" n="0772c03"/><lb ed="R083" n="0271b06"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772c04"/><lb ed="R083" n="0271b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0772c0401"><anchor xml:id="nkr_note_add_0772c0401" n="0772c0401"/><anchor xml:id="beg0772c0401" n="0772c0401"/>已<anchor xml:id="end0772c0401"/>廣分别三能变相。为自所变二分所依。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772c05"/><lb ed="R083" n="0271b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0772c0501">三能变相。指八识自证分。所变二分。即相分见分 <lb ed="X" n="0772c06"/><lb ed="R083" n="0271b09"/>也。相见俱依自证而起。故自证分。是相见二分所 <lb ed="X" n="0772c07"/><lb ed="R083" n="0271b10"/>依。此结上廣明三能变相也。此下有八行颂。廣明 <lb ed="X" n="0772c08"/><lb ed="R083" n="0271b11"/>所变唯识。又分为二。初一颂。正明所变。次七颂。廣 <lb ed="X" n="0772c09"/><lb ed="R083" n="0271b12"/>释外难。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772c10"/><lb ed="R083" n="0271b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0772c1001">云何应知依识所变。假说我法非别实有。由斯一切 <lb ed="X" n="0772c11"/><lb ed="R083" n="0271b14"/>唯有识耶。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0772c12"/><lb ed="R083" n="0271b15"/><p xml:id="pX51p0772c1201">是诸识转变。分别所分别。由此彼皆无。故一切唯识。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772c13"/><lb ed="R083" n="0271b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0772c1301">此正明所变唯识。而决无实我实法也。是诸识者。 <lb ed="X" n="0772c14"/><lb ed="R083" n="0271b17"/>指前所明八个心王。五十一个心所也。转变者。诸 <lb ed="X" n="0772c15"/><lb ed="R083" n="0271b18"/>心心所之自证分。皆能变似见相二分也。所变见 <lb ed="X" n="0772c16"/><lb ed="R083" n="0272a01"/>分。名为分别。所变相分。名所分别。離此见相二分。 <lb ed="X" n="0772c17"/><lb ed="R083" n="0272a02"/>则彼实我实法决定皆无。是故一切无不唯识。谓 <lb ed="X" n="0772c18"/><lb ed="R083" n="0272a03"/>心王有八。即自体唯识。心所有五十一。即相应唯 <lb ed="X" n="0772c19"/><lb ed="R083" n="0272a04"/>识。色法十一。即所变影像唯识。不相应行有二十 <lb ed="X" n="0772c20"/><lb ed="R083" n="0272a05"/>四。即分位唯识。无为有六。即实性唯识也。此下廣 <lb ed="X" n="0772c21"/><lb ed="R083" n="0272a06"/>释外难。又分为三。初一颂。释分别由何难。次一颂。 <lb ed="X" n="0772c22"/><lb ed="R083" n="0272a07"/>释生死用何难。後五颂幷明唯识性之一颂。总释 <lb ed="X" n="0772c23"/><lb ed="R083" n="0272a08"/>违经三性难。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772c24"/><lb ed="R083" n="0272a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0772c2401">若唯有识。都无外缘。由何而生种种分别。颂曰。</p> <pb ed="X" xml:id="X51.0828.0773a" n="0773a"/> <lb ed="X" n="0773a01"/><lb ed="R083" n="0272a10"/><p xml:id="pX51p0773a0101">由一切种识。如是如是变。以辗转力故。彼彼分别生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0773a02"/><lb ed="R083" n="0272a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0773a0201">此先释分别用何难也。谓由第八识中。含藏前七 <lb ed="X" n="0773a03"/><lb ed="R083" n="0272a12"/>识心心所法一切种子。此等种子。熏习生长乃至 <lb ed="X" n="0773a04"/><lb ed="R083" n="0272a13"/>成熟。转变不一。又以此现行互相资助力故。彼彼 <lb ed="X" n="0773a05"/><lb ed="R083" n="0272a14"/>分别而便得生。何假外缘。方生分别哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0773a06"/><lb ed="R083" n="0272a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0773a0601">虽有内识而无外缘。由何有情生死相续。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0773a07"/><lb ed="R083" n="0272a16"/><p xml:id="pX51p0773a0701">由诸业习气。二取习气俱。前异熟既尽。复生馀异熟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0773a08"/><lb ed="R083" n="0272a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0773a0801">此次释生死由何难也。谓生死相续。由内因缘。不 <lb ed="X" n="0773a09"/><lb ed="R083" n="0272a18"/>待外缘。故唯有识。盖界内分段生死。由有漏善不 <lb ed="X" n="0773a10"/><lb ed="R083" n="0272b01"/>善业种子为因。烦恼障种以为助缘。招于六道身 <lb ed="X" n="0773a11"/><lb ed="R083" n="0272b02"/>命粗异熟果。前尽後生。即彼界外不思议变易生 <lb ed="X" n="0773a12"/><lb ed="R083" n="0272b03"/>死。亦由无漏有分别业种子。为因。所知障种以为 <lb ed="X" n="0773a13"/><lb ed="R083" n="0272b04"/>助缘。感于三种意生身细异熟果。前後改转。是则 <lb ed="X" n="0773a14"/><lb ed="R083" n="0272b05"/>二种生死。皆由内识惑业所感。何藉外缘哉。二取。 <lb ed="X" n="0773a15"/><lb ed="R083" n="0272b06"/>即指烦恼所知二障。俱有执著義故。此下後释违 <lb ed="X" n="0773a16"/><lb ed="R083" n="0272b07"/>经三性难中。复分为二。初三颂。正释三性不離识。 <lb ed="X" n="0773a17"/><lb ed="R083" n="0272b08"/>次二颂幷唯识性一颂。转释无性即识性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0773a18"/><lb ed="R083" n="0272b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0773a1801">若唯有识。何故<persName>世尊</persName>处处经中说有三性。应知三性 <lb ed="X" n="0773a19"/><lb ed="R083" n="0272b10"/>亦不離识。所以者何。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0773a20"/><lb ed="R083" n="0272b11"/><p xml:id="pX51p0773a2001">由彼彼遍计。遍计种种物。此遍计所执。自性无所有。 <lb ed="X" n="0773a21"/><lb ed="R083" n="0272b12"/>依他起自性。分别缘所生。圆成实于彼。常远離前性。 <lb ed="X" n="0773a22"/><lb ed="R083" n="0272b13"/>故此与依他。非异非不异。如无常等性。非不见此彼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0773a23"/><lb ed="R083" n="0272b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0773a2301">此正释三性不離识也。初云由彼彼遍计者。谓能 <lb ed="X" n="0773a24"/><lb ed="R083" n="0272b15"/>周遍计度。妄执我法。然第八识及前五识。非能遍 <pb ed="X" xml:id="X51.0828.0773b" n="0773b"/> <lb ed="X" n="0773b01"/><lb ed="R083" n="0272b16"/>计。第七末那。但计不遍。唯第六识。为能遍计也。次 <lb ed="X" n="0773b02"/><lb ed="R083" n="0272b17"/>云遍计种种物者。谓所遍计。即是依他所起色心 <lb ed="X" n="0773b03"/><lb ed="R083" n="0272b18"/>诸法也。次云此遍计所执自性无所有者。谓彼不 <lb ed="X" n="0773b04"/><lb ed="R083" n="0273a01"/>过即于依他所起心心所体见相分等。虚妄执为 <lb ed="X" n="0773b05"/><lb ed="R083" n="0273a02"/>实我实法。如于绳上妄执为蛇。而实我法。離于心 <lb ed="X" n="0773b06"/><lb ed="R083" n="0273a03"/>心所体见相分等皆无自性。如绳外别无实蛇也。 <lb ed="X" n="0773b07"/><lb ed="R083" n="0273a04"/>此四句。明遍计性不離识竟。次云依他起自性分 <lb ed="X" n="0773b08"/><lb ed="R083" n="0273a05"/>别缘所生者。谓此心心所体及相见分。皆由分别 <lb ed="X" n="0773b09"/><lb ed="R083" n="0273a06"/>缘之所生。故名依他起自性也。心心所法。皆有缘 <lb ed="X" n="0773b10"/><lb ed="R083" n="0273a07"/>虑。故若染若净。皆名分别。即以此分别为缘。辗转 <lb ed="X" n="0773b11"/><lb ed="R083" n="0273a08"/>复生染净心心所体及见相分。此明依他性不離 <lb ed="X" n="0773b12"/><lb ed="R083" n="0273a09"/>识竟。次云圆成实于彼等者。谓圆满成就诸法实 <lb ed="X" n="0773b13"/><lb ed="R083" n="0273a10"/>性。即于彼依他起性之上。常远離前遍计所执。故 <lb ed="X" n="0773b14"/><lb ed="R083" n="0273a11"/>此圆成实性。与彼依他起性。譬如麻之与绳。水之 <lb ed="X" n="0773b15"/><lb ed="R083" n="0273a12"/>与波。既非是异。亦非不异。亦如无常无我等蕴处 <lb ed="X" n="0773b16"/><lb ed="R083" n="0273a13"/>界有为诸法。与无常无我等性。非异亦非不异。盖 <lb ed="X" n="0773b17"/><lb ed="R083" n="0273a14"/>若言异。则应蕴处界不是无常。若是不异。则应无 <lb ed="X" n="0773b18"/><lb ed="R083" n="0273a15"/>常不是蕴处界等共相。今圆成实与依他性。亦复 <lb ed="X" n="0773b19"/><lb ed="R083" n="0273a16"/>如是。若言是异。则应真如非彼依他实性。如水非 <lb ed="X" n="0773b20"/><lb ed="R083" n="0273a17"/>波所依体性。若言不异。则应圆成实性亦是无常。 <lb ed="X" n="0773b21"/><lb ed="R083" n="0273a18"/>如波生灭。水亦生灭。岂可乎哉。後云非不见此彼 <lb ed="X" n="0773b22"/><lb ed="R083" n="0273b01"/>者。谓若未达遍计本空。未证见于圆成实理。不能 <lb ed="X" n="0773b23"/><lb ed="R083" n="0273b02"/>见彼依他起性。盖必无分别智证真如<anchor xml:id="nkr_note_add_0773b2301" n="0773b2301"/><anchor xml:id="beg0773b2301" n="0773b2301"/>已<anchor xml:id="end0773b2301"/>。後得智 <lb ed="X" n="0773b24"/><lb ed="R083" n="0273b03"/>中。方能了达依他起性如幻等故。此明圆成实性 <pb ed="X" xml:id="X51.0828.0773c" n="0773c"/> <lb ed="X" n="0773c01"/><lb ed="R083" n="0273b04"/>亦不離识。以即识之实性故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0773c02"/><lb ed="R083" n="0273b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0773c0201">若有三性。如何<persName>世尊</persName>说一切法皆无自性。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0773c03"/><lb ed="R083" n="0273b06"/><p xml:id="pX51p0773c0301">即依此三性。立彼三无性。故<persName>佛</persName>密意说。一切法无性。 <lb ed="X" n="0773c04"/><lb ed="R083" n="0273b07"/>初即相无性。次无自然性。後由远離前。所执我法性。 <lb ed="X" n="0773c05"/><lb ed="R083" n="0273b08"/>此诸法勝義。亦即是真如。常如其性故。即唯识实性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0773c06"/><lb ed="R083" n="0273b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0773c0601">此转释无性即识性也。前二颂。释三无性。後一颂。 <lb ed="X" n="0773c07"/><lb ed="R083" n="0273b10"/>释识实性。前意者。谓即依此三种自性。立彼三无 <lb ed="X" n="0773c08"/><lb ed="R083" n="0273b11"/>性名。乃是为遣执故。密意说为无性耳。非了義极 <lb ed="X" n="0773c09"/><lb ed="R083" n="0273b12"/>谈也。初依遍计所执。立相无性。由此体相毕竟非 <lb ed="X" n="0773c10"/><lb ed="R083" n="0273b13"/>有。如空花故。次依依他起性。立生无性。此如幻事。 <lb ed="X" n="0773c11"/><lb ed="R083" n="0273b14"/>托众缘生。无如妄执自然性故。後依圆成实性。立 <lb ed="X" n="0773c12"/><lb ed="R083" n="0273b15"/>勝義无性。谓此勝義。由远離前遍计所执我法性 <lb ed="X" n="0773c13"/><lb ed="R083" n="0273b16"/>故。假名无性。非谓全无勝義性也。既三无性。但依 <lb ed="X" n="0773c14"/><lb ed="R083" n="0273b17"/>三性假立。三性皆不離识。无性又岂離识哉。<anchor xml:id="nkr_note_add_0773c1401" n="0773c1401"/><anchor xml:id="beg0773c1401" n="0773c1401"/>已<anchor xml:id="end0773c1401"/>上 <lb ed="X" n="0773c15"/><lb ed="R083" n="0273b18"/>二十四颂。明唯识相竟。次一行颂。牒前圆成实性。 <lb ed="X" n="0773c16"/><lb ed="R083" n="0274a01"/>此乃远離我法二执。二空妙智所显。即诸法之勝 <lb ed="X" n="0773c17"/><lb ed="R083" n="0274a02"/>義。所谓一真法界。亦即名为真如。真实而不虚妄。 <lb ed="X" n="0773c18"/><lb ed="R083" n="0274a03"/>如常而无变易。在凡不减。在圣不增。在迷不染。在 <lb ed="X" n="0773c19"/><lb ed="R083" n="0274a04"/>悟不净。常如其性故。即唯识之实性也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0773c20"/><lb ed="R083" n="0274a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0773c2001">後五行颂明唯识行位者。论曰。如是所成唯识相性。 <lb ed="X" n="0773c21"/><lb ed="R083" n="0274a06"/>谁依幾位如何悟入。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0773c22"/><lb ed="R083" n="0274a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0773c2201">一问谁人悟入。二问幾位悟入。三问如何悟入。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0773c23"/><lb ed="R083" n="0274a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0773c2301">谓具大乘二种种姓。一本性住种姓。谓无始来依附 <lb ed="X" n="0773c24"/><lb ed="R083" n="0274a09"/>本识法尔所得无漏法因。二谓习所成种姓。谓闻法 <pb ed="X" xml:id="X51.0828.0774a" n="0774a"/> <lb ed="X" n="0774a01"/><lb ed="R083" n="0274a10"/>界等流<anchor xml:id="nkr_note_add_0774a0101" n="0774a0101"/><anchor xml:id="beg0774a0101" n="0774a0101"/>已<anchor xml:id="end0774a0101"/>闻所成。具此二性。方能悟入。何谓五位。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774a02"/><lb ed="R083" n="0274a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0774a0201">具大乘二种种姓。答其谁人之问。方能悟入。答其 <lb ed="X" n="0774a03"/><lb ed="R083" n="0274a12"/>如何悟入之问。何谓五位。答其幾位之问。总征下 <lb ed="X" n="0774a04"/><lb ed="R083" n="0274a13"/>文也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774a05"/><lb ed="R083" n="0274a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0774a0501">一资粮位。谓修大乘顺解脱分。于识相性能深信解。 <lb ed="X" n="0774a06"/><lb ed="R083" n="0274a15"/>其相云何。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0774a07"/><lb ed="R083" n="0274a16"/><p xml:id="pX51p0774a0701">乃至未起识。求住唯识性。于二取随眠。犹未能伏灭。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774a08"/><lb ed="R083" n="0274a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0774a0801">为求无上菩提。修习无量福智。名资粮位。为有情 <lb ed="X" n="0774a09"/><lb ed="R083" n="0274a18"/>故。勤求解脱。名修大乘顺解脱分。乃至未起加行 <lb ed="X" n="0774a10"/><lb ed="R083" n="0274b01"/>位中顺抉择识。<anchor xml:id="nkr_note_add_0774a1001" n="0774a1001"/><anchor xml:id="beg0774a1001" n="0774a1001"/>但<anchor xml:id="end0774a1001"/>以四弘誓愿。求住唯识真勝義 <lb ed="X" n="0774a11"/><lb ed="R083" n="0274b02"/>性。齐此皆是资粮位摄。此位菩萨。发起大菩提心。 <lb ed="X" n="0774a12"/><lb ed="R083" n="0274b03"/>亲近真实善友。作意勤求正觉。修集福智资粮。以 <lb ed="X" n="0774a13"/><lb ed="R083" n="0274b04"/>此四种勝力。于唯识義虽深信解。而于我法二取 <lb ed="X" n="0774a14"/><lb ed="R083" n="0274b05"/>随眠种子。止观力微。犹自未能伏灭。但能伏于分 <lb ed="X" n="0774a15"/><lb ed="R083" n="0274b06"/>别二执之现行耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774a16"/><lb ed="R083" n="0274b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0774a1601">二加行位。谓修大乘顺抉择分。能渐伏除所取能取。 <lb ed="X" n="0774a17"/><lb ed="R083" n="0274b08"/>引发真见。其相云何。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0774a18"/><lb ed="R083" n="0274b09"/><p xml:id="pX51p0774a1801">现前立少物。谓是唯识性。以有所得故。非实住唯识。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774a19"/><lb ed="R083" n="0274b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0774a1901">为欲见道。复修暖顶忍世第一四种加行。伏除二 <lb ed="X" n="0774a20"/><lb ed="R083" n="0274b11"/>取。名加行位。顺趣真实抉择分故。亦名大乘顺决 <lb ed="X" n="0774a21"/><lb ed="R083" n="0274b12"/>择分。依明得定。发下寻思。观无所取。名为暖位。依 <lb ed="X" n="0774a22"/><lb ed="R083" n="0274b13"/>明增定。发上寻思。观无所取。名为顶位。依印顺定。 <lb ed="X" n="0774a23"/><lb ed="R083" n="0274b14"/>发下如实智。于无所取。决定印持。于无能取。亦顺 <lb ed="X" n="0774a24"/><lb ed="R083" n="0274b15"/>乐忍。忍境识空。名为忍位。依无间定。发上如实智。 <pb ed="X" xml:id="X51.0828.0774b" n="0774b"/> <lb ed="X" n="0774b01"/><lb ed="R083" n="0274b16"/>双印二取皆空。名世第一位。从此无间。必入见道。 <lb ed="X" n="0774b02"/><lb ed="R083" n="0274b17"/>异生法中。此最勝故。然诸菩萨于此四位。犹于现 <lb ed="X" n="0774b03"/><lb ed="R083" n="0274b18"/>前安立少物。谓是唯识真勝義性。以彼空有二相 <lb ed="X" n="0774b04"/><lb ed="R083" n="0275a01"/>未除。带相观心。有所得故。非实安住真唯识理也。 <lb ed="X" n="0774b05"/><lb ed="R083" n="0275a02"/>盖暖位顶位。依识观空。则境空识有。下忍印成境 <lb ed="X" n="0774b06"/><lb ed="R083" n="0275a03"/>空。上忍印成识空。世第一法双印二空。皆带空相。 <lb ed="X" n="0774b07"/><lb ed="R083" n="0275a04"/>未得全除。彼相灭<anchor xml:id="nkr_note_add_0774b0701" n="0774b0701"/><anchor xml:id="beg0774b0701" n="0774b0701"/>已<anchor xml:id="end0774b0701"/>。方实安住真唯识理。名通达 <lb ed="X" n="0774b08"/><lb ed="R083" n="0275a05"/>位。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774b09"/><lb ed="R083" n="0275a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0774b0901">三通达位。谓诸菩萨所住见道。如实通达唯识相性。 <lb ed="X" n="0774b10"/><lb ed="R083" n="0275a07"/>其相云何。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0774b11"/><lb ed="R083" n="0275a08"/><p xml:id="pX51p0774b1101">若时无所缘。智都无所得。尔时住唯识。離二取相故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774b12"/><lb ed="R083" n="0275a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0774b1201">体会真如。名通达位。初照真理。亦名见道。谓若时 <lb ed="X" n="0774b13"/><lb ed="R083" n="0275a10"/>菩萨于所缘境。无分别智都无所得。不取种种戏 <lb ed="X" n="0774b14"/><lb ed="R083" n="0275a11"/>论相故。尔时乃名实住唯识真勝義性。即证真智 <lb ed="X" n="0774b15"/><lb ed="R083" n="0275a12"/>真理平等平等。俱離能取所取相故。然真见道。是 <lb ed="X" n="0774b16"/><lb ed="R083" n="0275a13"/>根本智。亲证真如。不变相故。名为挟带。若相见道。 <lb ed="X" n="0774b17"/><lb ed="R083" n="0275a14"/>是後得智。变相观空。仍名变带。前真见道证唯识 <lb ed="X" n="0774b18"/><lb ed="R083" n="0275a15"/>性。後相见道。证唯识相。颂但说真见道者。以真见 <lb ed="X" n="0774b19"/><lb ed="R083" n="0275a16"/>道勝故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774b20"/><lb ed="R083" n="0275a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0774b2001">四修习位。谓诸菩萨所住修道。如所见理。数数修习。 <lb ed="X" n="0774b21"/><lb ed="R083" n="0275a18"/>伏断馀障。其相云何。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0774b22"/><lb ed="R083" n="0275b01"/><p xml:id="pX51p0774b2201">无得不思议。是出世间智。捨二粗重故。便证得转依。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774b23"/><lb ed="R083" n="0275b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0774b2301">无分别智離诸戏论。说为无得。妙用难测。名不思 <lb ed="X" n="0774b24"/><lb ed="R083" n="0275b03"/>议。断世间故。名出世间。烦恼所知二障种子。性无 <pb ed="X" xml:id="X51.0828.0774c" n="0774c"/> <lb ed="X" n="0774c01"/><lb ed="R083" n="0275b04"/>堪任。违于精细轻安之无漏法。名为粗重。令彼永 <lb ed="X" n="0774c02"/><lb ed="R083" n="0275b05"/>灭。说之为捨。捨烦恼障。便能证得大般涅槃。捨所 <lb ed="X" n="0774c03"/><lb ed="R083" n="0275b06"/>知障。便能证得大菩提智。菩提涅槃。名为二种转 <lb ed="X" n="0774c04"/><lb ed="R083" n="0275b07"/>依果也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774c05"/><lb ed="R083" n="0275b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0774c0501">五究竟位。谓住无上正等菩提。出障圆明。能尽未来 <lb ed="X" n="0774c06"/><lb ed="R083" n="0275b09"/>化有情类。其相云何。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0774c07"/><lb ed="R083" n="0275b10"/><p xml:id="pX51p0774c0701">此即无漏界。不思议善常。安乐解脱身。大牟尼名法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774c08"/><lb ed="R083" n="0275b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0774c0801">颂中此字。即指前颂所说二转依果。此转依果诸 <lb ed="X" n="0774c09"/><lb ed="R083" n="0275b12"/>漏永尽。性净圆明。故名无漏。含容无边稀有功德。 <lb ed="X" n="0774c10"/><lb ed="R083" n="0275b13"/>故名为界。界是藏義。能生世出世间五乘利乐。亦 <lb ed="X" n="0774c11"/><lb ed="R083" n="0275b14"/>名为界。界是因義。此转依果。又不思议。超过寻思 <lb ed="X" n="0774c12"/><lb ed="R083" n="0275b15"/>言语道故。此转依果。又唯是善。谓淸净法界。四智 <lb ed="X" n="0774c13"/><lb ed="R083" n="0275b16"/>心品。皆有顺益相故。此转依果。又复是常。谓淸净 <lb ed="X" n="0774c14"/><lb ed="R083" n="0275b17"/>法界。性无生灭。四智心品。亦永无断尽故。此转依 <lb ed="X" n="0774c15"/><lb ed="R083" n="0275b18"/>果。又是安乐。谓二自性皆无逼恼。又能安乐诸有 <lb ed="X" n="0774c16"/><lb ed="R083" n="0276a01"/>情故。二乘所得择灭无为生空智品。唯永远離烦 <lb ed="X" n="0774c17"/><lb ed="R083" n="0276a02"/>恼障缚。无殊勝法。故但名解脱身。大觉<persName>世尊</persName>。成就 <lb ed="X" n="0774c18"/><lb ed="R083" n="0276a03"/>无上寂默法故。永寂二边。默契中道。名大牟尼。所 <lb ed="X" n="0774c19"/><lb ed="R083" n="0276a04"/>得二果。永離二障。即名法身。所谓淸净法界。四智 <lb ed="X" n="0774c20"/><lb ed="R083" n="0276a05"/>菩提。五法为性。具足法报化三身体用差别不同。 <lb ed="X" n="0774c21"/><lb ed="R083" n="0276a06"/>廣如论释也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774c22"/><lb ed="R083" n="0276a07"/> <lb ed="X" n="0774c23"/><lb ed="R083" n="0276a08"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>唯识三十论直解<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0770b1701" to="#end0770b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0771b0401" to="#end0771b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0771b0701" to="#end0771b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0771c1401" to="#end0771c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0772a1101" to="#end0772a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0772b1101" to="#end0772b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0772c0401" to="#end0772c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0773b2301" to="#end0773b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0773c1401" to="#end0773c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0774a0101" to="#end0774a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0774a1001" to="#end0774a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0774b0701" to="#end0774b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0770b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0770b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0771b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0771b0401">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0771b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0771b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0771c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0771c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0772a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0772a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0772b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0772b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0772c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0772c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0773b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0773b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0773c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0773c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0774a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0774a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0774a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0774a1001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0774b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0774b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>